PIANOWERKPLAATS 

ALBERTIEN DE PATER 

Veel Gestelde Vragen (FAQ's)



Wat is het verschil tussen stemmen en intoneren?
Wat is intoneren?
Waardoor ontstemt een piano?
Wat is een goede luchtvochtigheid?
Hoe kan een goede luchtvochtigheid bereikt worden?
Hoe kan ik een hygrometer ijken?
Hoe vaak moet een piano gestemd worden?
Zijn stemapparaten goed of slecht?
Wat is een onderhoudsbeurt?
Wat is afregelen?
Wat is een studiepiano?
Zijn piano's duur?



Wat is het verschil tussen stemmen en intoneren?

Stemmen is het veranderen van de toonhoogte. Intoneren is het veranderen van de klankkleur.

naar boven



Wat is intoneren?

Met intoneernaalden wordt op bepaalde plekken in de hamerkoppen gestoken. De veerkracht en elasticiteit van het vilt veranderen, waardoor de klankkleur be´nvloed wordt.
Eerst moet de piano optimaal functioneren. Alle factoren zoals zangbodem, besnaring, afregeling, etc. zijn van grote invloed op de klankkleur. Het fijnintoneren vindt meestal pas helemaal aan het eind van de reparatie of het onderhoud plaats, na een grondige stembeurt.

naar boven



Waardoor ontstemt een piano?

In tegenstelling tot wat veel mensen denken onstemt een piano niet zozeer doordat er (veel) op gespeeld wordt, maar door wisselingen in de luchtvochtigheid. In het algemeen is de luchtvochtigheid 's zomers hoger dan 's winters. Hierdoor zal de toonhoogte 's zomers stijgen en 's winters dalen. Helaas meestal niet heel gelijkmatig, waardoor de piano vals klinkt.

naar boven



Wat is een goede luchtvochtigheid?

Het liefst tussen de 50 en 70%, met zo min mogelijk schommelingen.Onder de 45 ß 40% kunnen er schadelijke gevolgen zijn voor de piano. De zangbodem is van hout en kan scheuren. Vooral oudere piano's zijn niet op de droge lucht van centraal verwarmde huizen berekend.
Bij een te hoge luchtvochtigheid kunnen de snaren gaan roesten en kan er schimmel ontstaan op het mechaniek en de toetsen.

naar boven



Hoe kan een goede luchtvochtigheid bereikt worden?

Er is een groot aantal apparaten in de handel om te zorgen voor bevochtiging of ontvochtiging. Sommige worden in of onder het instrument gemonteerd, andere werken in op de hele ruimte.
Vroeger werden er vaak bakjes met water onderin de piano gezet. Dit is weinig effectief. Een betere oplossing is het plaatsen van een hydroceel. Dit is een buis die meestal bovenin de piano gemonteerd wordt. In het stookseizoen wordt hij iedere paar weken gevuld, door hem in een bad met water te doen, of door een speciale vulzak te gebruiken. Bij vorst moet de hydroceel iedere week gevuld worden.
Als dit onvoldoende helpt is het ook mogelijk een apparaat te plaatsen dat de hele kamer bevochtigt. Er zijn vele soorten: met koud water, met stoom, met luchtfilters, vernevelaars, hele stille of luidruchtige, kortom, het is een studie op zich.
De duurste, maar wellicht ook de meest effectieve oplossing is het laten plaatsen van een piano livesaver. Dit is een combinatie van lucht bevochtiger en -ontvochtiger, die de door middel van een hygrostaat de luchtvochtigheid heel stabiel houden. Het geheel wordt onderin de piano, of onder de vleugel gemonteerd. Vooral bij vloerverwarming kan dit de stabiliteit van de stemming gunstig be´nvloeden.

naar boven



Hoe kan ik een hygrometer ijken?

Een digitale hygrometer kan niet geijkt worden. Een haarhygrometer heeft meestal ergens achter- of onderop een klein stelschroefje. Eerst zoekt u een passende schroevendraaier en legt die klaar voor straks. Dan legt u de hygrometer ingepakt in een vochtige (vaat)doek of een washandje. Na een half uurtje pakt u hem weer uit, en stelt de wijzer met behulp van de schroevendraaier op 98%. Het is van belang dat u dit onmiddelijk na het uitpakken doet, want de wijzer zal onmiddelijk beginnen met teruglopen.

naar boven



Hoe vaak moet een piano gestemd worden?

Dit is erg afhankelijk van de piano, de plek waar hij staat, (klimaatsverschillen, tocht etc.) en hoe zeer de speler (of de toehoorder) zich aan valsigheid stoort. De meeste mensen houden een gemiddelde van 2 keer per jaar aan. Er zijn piano's die echt vaker gestemd moeten worden, en er zijn piano's die er na anderhalf jaar nog heel redelijk bijstaan. Feit is wel dat na een paar jaar de piano zo gezakt kan zijn, dat het niet meer lukt hem in ÚÚn keer goed te stemmen. Bovendien ontdekt de pianostemmer vaak als eerste de motten en eventueel andere onrechtmatigheden.
Voor zalen en studio's gelden overigens heel andere normen: meestal wordt voor ieder concert, soms voor iedere repetitie, en vaak zelfs in de pauze van het concert gestemd. Dit heeft niet alleen te maken met het feit dat de eisen aan de klank hoger zouden zijn. Vaak ontstemt een instrument veel sneller in een zaal die afwisselend leeg en vol met mensen is, en te maken heeft met theaterlampen, airco, verwarming, etc.

naar boven



Zijn stemapparaten goed of slecht?

Niet goed en niet slecht. Een stemapparaat is zoiets als een rekenmachine voor een boekhouder: het is een hulpmiddel. Veel stemmers kunnen er iets sneller door werken, en worden er minder moe van. Ook helpt het bij een lawaaierige achtergrond. Dit betekent uiteraard niet dat die stemmers hun gehoor uitschakelen, of dat hiermee de hele wereld moeiteloos een piano kan stemmen.
Er zijn overigens wel goede en slechte stemapparaten. Een goed stemapparaat meet veel meer boventonen en kan hierdoor zeer exact de juiste toonhoogte berekenen.

naar boven



Wat is een onderhoudsbeurt?

Een piano is een mechanisch instrument; hoe meer er op gespeeld wordt, hoe meer het slijt. Daarnaast heeft een piano te lijden van vuil, vocht, droogte, en soms beesten (motten, muizen). Tijdens een onderhoudsbeurt aan huis worden eventuele kleine defecten gerepareerd, wrijfpunten in het mechaniek en onder de toetsen schoon en glad gemaakt, hamerkoppen geschuurd en netjes op de snaren gericht. Dan wordt het mechaniek afgeregeld. Daarna kan er eventueel gestemd en ge´ntoneerd worden. Dit is meestal ÚÚn of anderhalve dag werk.

naar boven



Wat is afregelen?

Het mechaniek van een piano of vleugel bestaat uit duizenden onderdelen. Die moeten allemaal op elkaar worden afgesteld. Een goede afregeling zorgt ervoor dat ieder onderdeel van het mechaniek op de juiste manier en op het juiste tijdstip in beweging wordt gebracht. Dit is belangrijk om prettig en regelmatig te kunnen spelen, en is van grote invloed op de klank.

naar boven



Wat is een studiepiano?

Een studiepiano is een piano die goed functioneert, waarbij het uiterlijk er wat minder toe doet. Ook hoeft zo'n piano niet de klank van een concertvleugel te hebben. Het is echter een wijdverbreid misverstand dat een piano gebrekkig mag zijn voor iemand die net op pianoles gaat. Integendeel, het is haast omgekeerd evenredig: hoe slechter de pianist is, hoe beter de piano moet zijn. Als een kind op les zit en nog niets kan, dan werkt een slechtspelende piano alleen maar tegen. Een concertpianist daarentegen kan soms uit het slechtste instrument nog muziek halen. Wellicht ietwat overdreven, maar het gaat tot op zekere hoogte op. Ook een studiepiano moet technisch in orde zijn en er moet muziek mee gemaakt kunnen worden.

naar boven



Zijn piano's duur?

Op marktplaats word je bedolven onder goedkope of zelfs gratis instrumenten, waarom zou je dan zo'n dure bij een pianowinkel of -werkplaats kopen? Je kunt natuurlijk geluk hebben, en een perfect instrument tegenkomen voor weinig geld. Maar aan de meeste piano's is al in geen jaren gewerkt, en zijn op zijn minst aan een onderhoudsbeurt toe. Bij een betrouwbare winkel of werkplaats is dit standaard gebeurd. Het komt regelmatig voor dat een piano voor veel geld getransporteerd is, waarna de stemmer moet concluderen dat er niets mee te beginnen valt. Zonde van de transportkosten.

naar boven